blog

Cranio en de Nervus Vagus: de verbinding tussen ontspanning, lichaam en zenuwstelsel

Hoe kan cranio(sacraal therapie) bijdragen aan meer rust in je zenuwstelsel?
Misschien herken je het wel: je staat voortdurend ‘aan’. Je hoofd blijft maar doorgaan, je lichaam voelt gespannen en echt ontspannen lukt niet meer vanzelf. Je slaapt onrustig, ervaart lichamelijke klachten of merkt dat je steeds minder goed herstelt na een drukke periode.

Een belangrijke speler in de regulatie van ons zenuwstelsel is de nervus vagus, ook wel de tiende hersenzenuw genoemd. Deze zenuw speelt een belangrijke rol bij de communicatie tussen onze hersenen en verschillende organen in ons lichaam.

Maar wat is de nervus vagus precies? En welke relatie heeft deze zenuw met cranio?

 

Wat is de nervus vagus?
De nervus vagus wordt ook wel de ‘zwervende zenuw’ genoemd. Dat is niet voor niets: deze zenuw loopt vanuit de hersenstam via de nek naar de borstkas en de buik. Onderweg vertakt hij zich naar verschillende organen, waaronder het hart, de longen en het spijsverteringsstelsel.

De nervus vagus vormt een belangrijk onderdeel van het parasympathische zenuwstelsel. Dit deel van ons autonome zenuwstelsel ondersteunt processen die te maken hebben met rust, herstel en vertering.

Je kunt het zien als de tegenhanger van het systeem dat ons helpt om alert te zijn en in actie te komen.

Wanneer je lichaam gevaar of stress ervaart, kan het sympathische zenuwstelsel actiever worden. Je hartslag kan toenemen, je spieren spannen zich aan en je lichaam maakt zich klaar om te reageren.

Wanneer er voldoende veiligheid en ontspanning wordt ervaren, krijgt het lichaam meer ruimte voor herstel, vertering en rust.

Een goed samenspel tussen deze systemen is belangrijk voor ons lichamelijke en emotionele welzijn.


Wat betekent vagale tonus?
De vagale tonus zegt iets over de activiteit en regulerende invloed van de nervus vagus op het lichaam.

Een goede vagale regulatie wordt onder andere in verband gebracht met het vermogen om na stress weer tot rust te komen. Het gaat dus niet alleen om ontspannen zijn, maar ook om de flexibiliteit waarmee je lichaam kan schakelen tussen inspanning en herstel.

Je kunt dit bijvoorbeeld herkennen aan:

  • Je kunt na een drukke of stressvolle dag weer tot rust komen.
  • Je ervaart momenten van ontspanning en innerlijke rust.
  • Je kunt je goed concentreren en voelt je voldoende aanwezig.
  • Je lichaam kan herstellen na inspanning.
  • Je ervaart meer ruimte om met emoties en spanning om te gaan.
  • Je voelt je op je gemak in contact met anderen.

Dit zijn algemene signalen van welzijn en herstelvermogen. Ze zijn niet afzonderlijk een meetinstrument voor de vagale tonus.


De relatie tussen cranio en de nervus vagus
Cranio (sacraal therapie) is een zachte, manuele behandelmethode waarbij met aandacht en lichte aanraking wordt gewerkt met het lichaam.

Tijdens een behandeling is er aandacht voor spanningen, bewegingsbeperkingen en de manier waarop het lichaam reageert. Daarbij kijken we niet alleen naar een specifieke klacht, maar naar het lichaam als geheel.

De nervus vagus loopt door verschillende gebieden die ook tijdens de cranio behandeling aandacht kunnen krijgen, zoals het hoofd, de nek en de overgang naar de borstkas.

De zachte aanraking en de rust tijdens een behandeling kunnen bijdragen aan een ervaring van veiligheid en ontspanning. Hierdoor kan er ruimte ontstaan voor het lichaam om uit een staat van voortdurende alertheid te komen.

Het is belangrijk om hierbij onderscheid te maken: cranio behandelt de nervus vagus niet rechtstreeks. Er is ook nog onvoldoende wetenschappelijk bewijs dat cranio de vagale tonus aantoonbaar verhoogt of de nervus vagus rechtstreeks activeert.

Wel is het interessant om te onderzoeken hoe lichaamsgerichte ontspanning en aandacht voor het zenuwstelsel elkaar kunnen aanvullen.


Massage en mobilisatie: wat is het verschil?
Bij cranio wordt niet gewerkt met de stevige druk die je misschien kent van een klassieke massage.

De aanraking is doorgaans heel licht en afgestemd op wat het lichaam op dat moment aangeeft.

Bij mobilisaties ligt de nadruk op het uitnodigen van meer bewegingsvrijheid in gebieden waar spanning of een bewegingsbeperking wordt ervaren.

Je kunt de lichte druk vergelijken met het voorzichtig indrukken van een rijpe avocado: subtiel, zonder kracht te zetten.

Het doel is niet om iets te forceren, maar om met aandacht te werken en het lichaam ruimte te geven om te reageren.


Waarom is ontspanning zo belangrijk?
Wanneer je langdurig onder spanning staat, kan het steeds moeilijker worden om de balans tussen inspanning en herstel terug te vinden.

Je lichaam blijft als het ware alert, ook wanneer er geen directe aanleiding meer is om in actie te komen.

Dit kan samengaan met bijvoorbeeld:

  • Een voortdurend opgejaagd gevoel.
  • Moeite met inslapen of doorslapen.
  • Spanning in nek, schouders of kaak.
  • Vermoeidheid en weinig energie.
  • Een onrustige ademhaling.
  • Moeite met ontspannen en loslaten.
  • Het gevoel dat je vooral vanuit je hoofd leeft en minder contact hebt met je lichaam.

Cranio (sacraal therapie) kan een moment bieden waarin je even niets hoeft. Een moment om te vertragen, aandacht te hebben voor je lichaam en te ervaren wat rust met je doet.

Soms begint verandering juist bij het creëren van ruimte om weer te voelen.


Het belang van herhaling en lichaamsbewustzijn
Ontspanning en herstel zijn geen processen die je altijd met één behandeling bereikt.

Iedereen heeft een eigen geschiedenis, belastbaarheid en manier van reageren op spanning. Daarom is het belangrijk om goed aan te sluiten bij wat iemand nodig heeft.

Soms merk je na een behandeling direct meer rust. Soms heeft je lichaam meer tijd nodig of ontstaat verandering geleidelijk.

Door regelmatig stil te staan bij je lichaam en te herkennen wanneer je spanning opbouwt, kun je ook buiten de behandelkamer bewuster omgaan met je grenzen en behoeften.

Het gaat niet om het bereiken van een perfecte balans, maar om het ontwikkelen van meer ruimte en veerkracht.


Leestip: De nervus vagus als bron van herstel – Stanley Rosenberg
Wil je meer weten over de nervus vagus en de invloed van ons autonome zenuwstelsel op ons lichamelijke en emotionele welzijn? Dan is het boek: De nervus vagus als bron van herstel van Stanley Rosenberg een interessante leestip.

Stanley Rosenberg is een van oorsprong Amerikaanse lichaamsgericht therapeut en auteur. Hij woont en werkt in Denemarken en heeft een lange achtergrond in lichaamsgerichte therapieën.

Sinds 1983 houdt hij zich bezig met Rolfing en sinds 1987 met craniosacraaltherapie. Daarnaast heeft hij zich verdiept in biomechanische en biodynamische craniosacraaltherapie, osteopathie, myofasciale technieken en andere vormen van manuele therapie.

Vanuit zijn jarenlange praktijkervaring raakte hij geïnteresseerd in de relatie tussen lichaamsgerichte behandelingen, het autonome zenuwstelsel en de polyvagaaltheorie van dr. Stephen Porges.

In zijn boek beschrijft Rosenberg de rol van de nervus vagus en de relatie met ons gevoel van veiligheid, ontspanning en sociaal contact. Ook deelt hij praktische oefeningen die je zelf kunt toepassen.

Het boek biedt een interessante verdieping voor iedereen die meer wil begrijpen over de verbinding tussen lichaam en zenuwstelsel, en is zowel geschikt voor geïnteresseerde lezers als voor professionals die met het lichaam werken.


Wil je ervaren wat cranio voor je kan betekenen?
Sta je vaak ‘aan’? Vind je het moeilijk om te ontspannen of merk je dat je steeds minder goed voelt wat je lichaam nodig heeft?

Craniosacraaltherapie kan je helpen om met aandacht stil te staan bij je lichaam en ruimte te maken voor ontspanning en lichaamsbewustzijn.

Je hoeft niet eerst volledig uitgeput te zijn om aandacht aan jezelf te geven.

Je bent van harte welkom bij Cranio Midden Nederland.

Wil je weten of cranio bij jou en jouw hulpvraag past? Neem gerust contact op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.

Gun jezelf de ruimte om weer wat meer rust en vertrouwen in je lichaam te ervaren.